ดร.เอนก เตือนสังคมศาสตร์ไทย ไร้รากเหง้า ระวังกลายเป็น ‘ศาสตร์ไร้จิตวิญญาณ’

มีเนื้อหาระบุว่า ในยุคที่นักวิชาการทางสังคม​ การเมือง​ วัฒนธรรม​ และการบริหารการจัดการของเราใช้ตำราและทฤษฎีตะวันตกกันได้คล่องแคล่ว​ ผมคิดว่าความรู้ความคิดจากตะวันตกมีประโยชน์​

รายละเอียดเพิ่มเติม

แต่เราต้องรู้เรื่องของไทยเราเองด้วย​ พอๆ​ กัน​ หากสังคมศาสตร์ของเรา "ไม่เห็น" และ "ไม่เข้าใจ" รากเหง้าของตัวเองเลย (ทั้งประวัติ​ศาสตร์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น

และโครงสร้างความเชื่อดั้งเดิม) ผลลัพธ์จะรุนแรงในหลายมิติ ดังนี้ วิกฤตเชิงญาณ​วิทยา สังคมศาสตร์จะกลายเป็น "ทฤษฎีลอยฟ้า"

หากเราใช้กรอบคิดของตะวันตกหรือต่างประเทศมาอธิบายปรากฏการณ์สังคมไทยแบบเหมาเข่ง โดยไม่รู้ว่าตัวแปรสำคัญในสังคมไทย (เช่น ความสัมพันธ์แบบอุปถัมภ์ หรือแนวคิดเรื่อง "บุญ- บาป")

สถานการณ์ล่าสุด

มีน้ำหนักเชิงเหตุผลต่างจากสังคมต้นแบบ ส่งผลให้ข้อสรุปทางวิชาการของเราคลาด​เคลื่อนจากความจริง การแก้ปัญหาไม่ตรงจุด นักนโยบายและนักวางแผนจะคิดแก้ปัญหาด้วย "สูตรสำเร็จ"

ที่ไม่สอด​คล้องกับวิถีชีวิตจริงของคนในพื้นที่ การไม่เข้าใจรากเหง้าทำให้มองข้ามภูมิปัญญาดั้งเดิมในการจัดการทรัพยากรหรือความขัดแย้ง นโยบายที่ออกมาจะต้านทานบริบททางสังคม

สุดท้ายล้มเหลวหรือสร้างผลกระทบทางสังคมด้านลบตามมา การสูญเสียอธิป​ไตยทางปัญญา เราจะกลายเป็น "ผู้บริโภคความรู้" ตลอดกาล ไม่ใช่ "ผู้ผลิตความรู้" หากไม่รู้จักรากเหง้าของตนเอง

มุมมองและผลกระทบ

เราจะไม่มีทางตั้งคำถามหรือต่อยอดทฤษฎีด้วยฐานคิดของตัวเองได้เลย วิชาสังคมศาสตร์จะถูกลดสถานะเป็นเพียงสาขาย่อยที่คอยทดสอบทฤษฎีของชาติตะวันในบริบทไทยเท่านั้น

การตีความข้อมูลและสัญญะผิดพลาด สังคมศาสตร์ทำงานกับ "ความหมาย" (Meaning) หากไม่เข้าใจรากเหง้า เช่น พิธีกรรม คำพูด หรือสัญลักษณ์ท้องถิ่น

นักวิจัยจะตีความข้อมูลเชิงคุณภาพผิดพลาดอย่างมหันต์ เหมือนการอ่านพจนานุกรมโดยไม่เข้าใจไวยา​กรณ์ของภาษา สูญเสียจริยธรรมและคุณค่า (Loss of Ethical Grounding)

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

รากเหง้ามักมีแก่นทางจริยธรรมและปรัชญาชีวิต หากตัดทิ้ง สังคม​ศาสตร์จะกลายเป็นแค่เครื่องมือทาง​การ​เมืองหรือเป็นทุนนิยมที่ไร้หัวใจ

ใช้เพื่อชิงอำนาจหรือสร้างความชอบธรรมให้กับผลประโยชน์ โดยปราศจากปทัสถานที่เหมาะ​สมกับสังคม​นั้นๆ สรุป​ สังคมศาศตร์​ที่ขาดรากเหง้าจะกลายเป็น "ศาสตร์ที่ไร้จิตวิญญาณ"

ไม่สามารถเชื่อมโยงกับคนในสังคมได้ และจะสูญเสียหน้าที่สูงสุดของการเป็นศาสตร์ที่ว่าด้วย "ความเป็นมนุษย์ร่วมกัน" ที่สุด วิชา​นี้จะไม่สามารถพาสังคมไปข้างหน้าได้

เพราะไม่รู้ว่าตนเองยืนอยู่ ณ จุดใดของประวัติ​ศาสตร์และวัฒนธรรม ถึงเวลาที่สังคมศาสตร์ไทยต้องกลับไปศึกษาค้นคว้ากรอบความคิด​ วัฒน…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ ไทยโพสต์