ขุดคลอง….ด้วยสองมือ… เป็นเลิศด้วยสติปัญญา

ประเด็นสำคัญ

ที่มีความหนืดสูง หากขุดไม่ถูกวิธี ดินจะดูดใบจอบจนดึงไม่ขึ้น ช่างขุดโบราณจึงใช้เทคนิค 3 จังหวะ…ใช้แรงงานล้วนๆ วิธีการแก้ “มือพองและแผลติดเชื้อ” แรงงานมักใช้ผ้าชุบน้ำมันยาง

หรือชันยาเรือพันรอบมือเพื่อลดการเสียดสีของด้ามจอบ ไข้จับสั่น (มาลาเรีย) ล้างผลาญชีวิตของแรงงานที่ขุดคลองมิใช่น้อย พื้นที่ขุดคลองมักเป็นป่า และทุ่งรกชัฏ ยุงชุมมาก

รายละเอียดเพิ่มเติม

แรงงานโบราณต้องจุดไฟสุมควันตลอดคืน และใช้ยาสมุนไพรไทย-จีนต้มดื่ม ขุดคลองให้ตรง…ต้องเล็งแนวตลิ่ง… ใช้กรรมวิธีภูมิปัญญาชาวบ้าน เช่น การใช้ปืนใหญ่ยิงนำทาง

โดยตั้งปืนใหญ่ไว้ฝั่งซ้ายและขวา แล้วยิงขนานกันไปข้างหน้า กระสุนไปตกตรงไหนก็นำเชือกไปขึงลากเส้นตามแนวเพื่อกำหนดขอบตลิ่งให้เกิดความตรงและขนานกัน ใช้แรงงานคน พร้อมเครื่องมือง่ายๆ เช่น

จอบ เสียม พลั่ว และใช้ “ปุ้งกี๋” หรือตะกร้าสานในการตักดินแล้วเดินแบก หรือส่งต่อกันเป็นทอดๆ เพื่อเอาดินไปถมเป็นคันตลิ่ง หรือถมในจุดที่ต้องการปรับระดับดิน คน คือ

สถานการณ์ล่าสุด

เครื่องจักรที่มีชีวิต ทำได้สารพัด กรุงศรีอยุธยาแตกไป 2 ครั้ง เพราะเพลี่ยงพล้ำพม่าข้าศึก พ.ศ.2310 เสียกรุงครั้งที่ 2 อยุธยาเสียหาย ชำรุดทรุดโทรม ทั้งจากฝีมือพม่า และคนไทยด้วยกันเอง

พระเจ้าตากและกองทหารคู่พระทัยกอบกู้บ้านเมือง แล้วตั้งกรุงธนบุรีเป็นราชธานี …แถมยังต้องไปรบทัพจับศึกกับพม่า เขมร 6 เมษายน พ.ศ.2325 เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก

ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นกษัตริย์รัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ย้ายราชธานีจากธนบุรีข้ามแม่น้ำเจ้าพระยามาตั้งกรุงเทพฯ กรุงเทพฯ คือกล่องดวงใจ ที่จะพ่ายแพ้ข้าศึกอีกไม่ได้

มุมมองและผลกระทบ

ช่วงเริ่มตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ พม่ายังคงเป็นภัยคุกคามที่ “ถาวร” ในสมัยในหลวง ร.1 ภารกิจแรกของการรักษาเมืองหลวง คือ “ขุดคลองรอบกรุง” เพื่อเป็นเครื่องกีดขวาง

และยังประโยชน์เรื่องการทำมาหากินของชาวกรุง ราชสำนัก โดยแม่ทัพ จะใช้วิธีกะเกณฑ์ “ไพร่” ตามระบบศักดินาและ “เชลยศึก” มาร่วมแรงกันขุด โดยมีขุนนางหรือแม่กองเป็นผู้ควบคุมดูแล

ไพร่พลในสยามเบาบางนัก เลยต้องไปทำศึกขยายอาณาเขต และหาเชลยศึก แล้วต้อนเอาเชลยเข้ามาขุดคลอง สร้างเมือง ยิ่งมีจำนวนมาก…งานขุดจะเดินไปได้รวดเร็วตามเป้าประสงค์ คลองรอบกรุง

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

(คลองโอ่งอ่าง-บางลำพู) ขุดขึ้นเพื่อขยายคูเมืองป้องกันข้าศึก คลองที่ขุดเพื่อความสะดวกในการสัญจร เช่น คลองหลอด และคลองมหานาค ขุดขึ้นเพื่อเชื่อมต่อชุมชนภายในกับภายนอกเมือง

และใช้เป็นเส้นทางคมนาคมทางน้ำหลัก ขอให้คนไทยทั้งปวงได้ภูมิใจว่า บรรพบุรุษของสยาม ในช่วงรัชกาลที่ 1-3 ทรงทุ่มเท เด็ดเดี่ยว กล้าหาญ

ทำงานยุทธศาสตร์สำคัญทั้งในด้านการป้องกันพระนครขยายการคมนาคม โดยมีวิธีการบริหารจัดการแรงงานที่เป็นระบบตามแบบแผนที่เฉียบขาด ยุคนั้นยังไม่มีเครื่องจักรกลหนัก

วิศวกรรมศาสตร์โบราณจึงพึ่งพาการวัด…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ มติชน