คนไร้บ้าน…ตีแผ่ความจริงจากริมถนน

ประเด็นสำคัญ

จนเกือบหมดสิ้น และได้รับการยอมรับจากทั่วโลกในฐานะประเทศที่ประสบความสำเร็จสูงสุดในการควบคุมปัญหานี้… สาเหตุของการกลายเป็น “คนไร้บ้าน” ในประเทศไทยและต่างประเทศ

(โดยเฉพาะกลุ่มประเทศตะวันตก) มีทั้งความคล้ายคลึงกันในเชิงเศรษฐกิจ แต่มีความแตกต่างอย่างสิ้นเชิงในมิติด้านสถาบันครอบครัว นโยบายรัฐ และปัญหาสุขภาพจิต สำหรับประเทศไทย

รายละเอียดเพิ่มเติม

ผลวิจัยพบว่าคนไร้บ้านในไทยกว่าร้อยละ 52 มีชนวนเหตุมาจาก “ปัญหาความรุนแรงหรือความขัดแย้งในครอบครัว” สังคมไทยดั้งเดิม…มีครอบครัวเป็น “ข่ายรองรับทางสังคม” (Social Safety Net)

เมื่อระบบนี้ล่มสลายหรือตัดขาดกัน คนกลุ่มนี้จึงเลือกหันหลังให้บ้านและก้าวสู่พื้นที่สาธารณะทันที มองดูในต่างประเทศ ในเมืองใหญ่ เช่น นิวยอร์ก ลอนดอน หรือซานฟรานซิสโก สาเหตุหลักคือ

“การเปลี่ยนแปลงของเมืองที่ทำให้ค่าครองชีพสูงขึ้น” จนค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์พุ่งสูงเกินกว่าที่แรงงานระดับล่างจะจ่ายไหว

สถานการณ์ล่าสุด

แม้ครอบครัวอยากช่วยเหลือก็อาจไม่มีกำลังเงินพอที่จะแบกรับค่าเช่าที่แพงมหาศาลได้ เมืองใหญ่ทั่วโลกต่างเผชิญปัญหาเดียวกันจากค่าครองชีพสูงและบ้านราคาแพง แนวทางแก้ปัญหาที่ได้ผลจริง

ต้องเริ่มจากนโยบาย “ที่อยู่อาศัยมาก่อน” (Housing First) ควบคู่กับการดูแลสวัสดิการ โครงสร้างสังคม ลักษณะนิสัยของประชากร และสุขภาพจิต

เมืองใหญ่ประชากรหนาแน่นและค่าครองชีพสูงทำให้เกิดคนไร้บ้าน ไม่น่าเชื่อว่า มหาอำนาจเบอร์ 1 ของโลกอย่างสหรัฐอเมริกา ราคาบ้านพุ่งสูงจนแรงงานบางส่วนกลายเป็นคนไร้บ้านจำนวนมหาศาล

มุมมองและผลกระทบ

ข้อมูลที่น่าตกใจ คือ ทหารผ่านศึกที่ปลดประจำการมาแล้ว เป็นกลุ่มใหญ่ของคนไร้บ้านในอเมริกาที่ทรัมป์กำลังระดมพลังแก้ไข ความจริงที่เจ็บปวดประการ 1 คือ

ความสมัครใจที่จะใช้ชีวิตอย่างเสรีชน ไม่ต้องการอยู่ในกรอบ กติกา สถานที่ใดๆ ที่ซ้ำซาก ในประเด็นของสถานะการทำงานและรายได้ในไทย คนไร้บ้านมักพึ่งพาอาชีพนอกระบบที่รายได้ไม่แน่นอนสูง เช่น

เก็บขยะขาย รับจ้างรายวัน หรือขายของกระจุกกระจิก ค้าของเก่า เมื่ออายุมากขึ้น (ช่วงอายุ 41-60 ปี) จะเริ่มหางานยากขึ้นจนขาดรายได้ถาวร ในต่างประเทศ… เกิดปรากฏการณ์

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

“คนทำงานแต่ไร้บ้าน” (Working Homeless) คือ มีงานทำประจำ มีเงินเดือน แต่รายได้สุทธิหลังหักภาษีไม่เพียงพอต่อการมีบ้านหรือเช่าอพาร์ตเมนต์

ทำให้ต้องอาศัยนอนในรถยนต์ส่วนตัวหรือศูนย์พักพิงชั่วคราวแทน ประเด็นสุขภาพจิตและสารเสพติด ประเทศไทยก็มองข้ามไม่ได้ อาการป่วยจิตเวชมักเป็น “ผลกระทบปลายทาง”

ของการใช้ชีวิตบนท้องถนนที่ต้องเผชิญความกดดัน ความหวาดกลัว และสภาพแวดล้อมที่โหดร้ายเป็นเวลานาน ในต่างประเทศ ปัญหาสุขภาพจิตมักเป็น “สาเหตุต้นทาง” ในสหรัฐมีนโยบาย “การลดจำนวนผู้ป่วย”

ในสถานพยาบาลจิตเวชภาครัฐตั้งแต่ทศวรรษ 1980 ประกอบกับวิกฤตยาเสพติดกลุ่มระงับปวด (O…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ มติชน