การเปลี่ยนผ่านจากเทวราชามาสู่การสถาปนาอัตลักษณ์ราชาธิปไตยแบบพุทธศาสนาในพระไตรปิฏก

ประเด็นสำคัญ

ซึ่งอธิบายว่าวรรณะทั้ง 4 อุบัติขึ้นจากร่างกายของพระพรหม โดยกษัตริย์เกิดจากแขน ในโครงสร้างนี้ กษัตริย์แม้จะมีอำนาจในทางโลก

แต่กลับมีฐานะรองลงมาจากวรรณะพราหมณ์ซึ่งถือเป็นผู้กุมอำนาจทางศาสนพิธีและความชอบธรรมสูงสุด ผู้เกิดจากปากของพรหม ภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว

รายละเอียดเพิ่มเติม

กษัตริย์ในคติพราหมณ์ดั้งเดิมจึงมีอำนาจที่ถูกกดทับ โดยต้องอยู่ภายใต้การกำกับของพราหมณ์ปุโรหิตผู้เป็นที่ปรึกษา ยิ่งกว่านั้นบทบาทหลักของผู้ปกครองยังถูกผูกโยงเข้ากับ “ทัณฑ์”

หรืออำนาจบังคับเพื่อธำรงระเบียบวรรณะ มากกว่าการสร้างความยินยอมพร้อมใจ เมื่อเข้าสู่ในช่วงศตวรรษที่ 6–5 ก่อนคริสตกาล เกิดการขยายตัวของสังคมเมืองและการค้าทำให้วรรณะแพศย์ เช่น

พ่อค้าและคหบดี สั่งสมความมั่งคั่งมหาศาล แต่ภายในโครงสร้างวรรณะแบบพราหมณ์คนเหล่านี้ยังถูกจำกัดสถานะทางสังคมและจิตวิญญาณอยู่เช่นเดิม

สถานการณ์ล่าสุด

ปัจจัยกดดันเหล่านี้จึงนำไปสู่การอุบัติขึ้นของพุทธศาสนา โดยทั่วไปเรามักเข้าใจว่าพุทธศาสนาปฏิเสธระบบวรรณะอย่างสิ้นเชิง แต่หากพิจารณาจากตัวบท “อัคคัญญสูตร”

จะพบว่าพุทธศาสนามิได้ปฏิเสธระบบวรรณะในฐานะข้อเท็จจริงทางสังคมแต่ทำการจัดระเบียบคุณค่าใหม่โดยอิงจากการกระทำมากกว่าชาติกำเนิด เพื่อเข้าใจประเด็นนี้เราอาจต้องย้อนไปดูมูลเหตุของพระสูตร

ที่เกิดจากสามเณรสองรูปคือ วาเสฏฐะ และ ภารทวาชะ ผู้มาจากตระกูลพราหมณ์ ถูกเหล่าพราหมณ์ด่าทอและบริภาษอย่างหนักที่มาบวชในสำนักสมณะว่าละทิ้งวรรณะพรามหณ์ที่เกิดจากปากของพรหม

มุมมองและผลกระทบ

พระพุทธเจ้าจึงทรงโต้กลับด้วยคำอธิบายอันแสนทรงพลังว่า “ ก็ปรากฎชัดอยู่ว่า นางพราหมณีของพราหมณ์ทั้งหลายมีระดูบ้าง มีครรภ์บ้าง คลอดอยู่บ้าง ให้ลูกดื่มนมบ้าง

ก็พราหมณ์เหล่านั้นเป็นผู้เกิดทางช่องคลอดของนางพราหมณีทั้งนั้น” พร้อมกันนั้นพระองค์ยังเล่าเรื่องกำเนิดมนุษยชาติเพื่อโต้แย้งสิทธิพิเศษของพราหมณ์ โดยทรงนำเสนอการจัดเรียงวรรณะใหม่

โดยให้การเล่าเรื่องในอัคคัญญสูตรแสดงให้เห็นว่า วรรณะกษัตริย์คือกลุ่มแรกที่เกิดขึ้นเมื่อสังคมมนุษย์เริ่มก่อตัวเป็นรูปธรรม ในอัคคัญสูตรบรรยายว่ามนุษย์ค่อยๆ เสื่อมลงจากความโลภ

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

จนเกิดปัญหาสำคัญคือ ความขัดแย้งเรื่องกรรมสิทธิ์ในข้าวสาลี มีการกักตุนและลักขโมยเกิดขึ้น เมื่อสภาวะธรรมชาติกลายเป็นเช่นนี้

มนุษย์จึงตกลงประชุมกันเพื่อเลือกผู้ปกครองที่ให้ทำหน้าที่ว่ากล่าวและลงโทษผู้กระทำผิดอย่างถูกต้องเป็นธรรม แลกกับการแบ่งส่วนผลผลิตให้เป็นค่าตอบแทนดังปรากฏในตัวบทความว่า "ครั้งนั้นแล

พวกสัตว์ที่เป็นผู้ใหญ่จึงประชุมกัน ครั้นแล้ว ต่างก็ปรับทุกข์กันว่า พ่อเอ๋ย ก็การถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้จักปรากฏ การติเตียนจักปรากฏ การพูดเท็จจักปรากฏ การถือท่อนไม้จักปรากฏ

ในเพราะบาปธรรมเหล่าใด บาปธรรมเหล่านั้นเกิดปรากฏแล้วในสัตว์ทั้งหลาย อย่ากระนั้นเลย พวกเราจักสมมติสัตว์ผู้ห…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ ไทยโพสต์