ผ้ายกเมืองนคร ลวดลายเล่าเรื่อง

พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมองเห็นคุณค่าใน “คน” และ “ภูมิปัญญา” จนเกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนมาจนถึงวันนี้ ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2536

รายละเอียดเพิ่มเติม

พระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินไปยังบ้านเนินธัมมัง และทรงรับทราบถึงความยากลำบากของชาวบ้าน พื้นที่แห่งนี้ถูกล้อมรอบด้วยป่าพรุควนเคร็ง ทำให้น้ำท่วมแทบทุกปี และยังมีปัญหาดินเปรี้ยว

ส่งผลให้การทำนาไม่ได้ผลผลิต หัวหน้าครอบครัวจำนวนมากต้องออกไปทำงานต่างถิ่น เหลือเพียงผู้หญิง เด็ก และผู้สูงอายุอยู่ในชุมชน ด้วยสายพระเนตรที่ยาวไกล

พระองค์จึงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ เพื่อจัดตั้ง “ศูนย์ศิลปาชีพบ้านเนินธัมมัง” การก่อกำเนิดศูนย์ จากศาลาหลังเล็ก สู่โอกาสของทั้งหมู่บ้าน ศูนย์ศิลปาชีพบ้านเนินธัมมัง

สถานการณ์ล่าสุด

เริ่มดำเนินงานในปี พ.ศ. 2537 จากศาลาศิลปาชีพหลังแรกก่อนจะพัฒนาเป็นอาคารถาวรในปี พ.ศ. 2542 เพื่อรองรับการทำงานของกลุ่มอาชีพต่าง ๆ ปัจจุบันมีสมาชิกกว่า 441 คน แบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก

ได้แก่ กลุ่มทอผ้า กลุ่มแปรรูปกระจูด และกลุ่มปักผ้าด้วยมือ ศูนย์แห่งนี้จึงไม่ใช่เพียงสถานที่ทำงาน แต่เป็น “ศูนย์กลางชีวิต” ที่เชื่อมโยงคนทั้งชุมชนเข้าด้วยกัน ผ้ายกเมืองนคร

มรดกแห่งความประณีต หนึ่งในงานหัตถศิลป์ที่โดดเด่นของศูนย์ศิลปาชีพบ้านเนินธัมมัง คือ “ผ้ายกเมืองนคร” งานทอผ้าชั้นสูงที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของฝีมือช่างไทยอย่างแท้จริง

มุมมองและผลกระทบ

เป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมายาวนานในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะจังหวัดนครศรีธรรมราช คำว่า “ยก” หมายถึงเทคนิคการทอที่ยกเส้นด้ายขึ้นเป็นลวดลาย ทำให้ผืนผ้ามีมิติ นูนขึ้นอย่างงดงาม

แตกต่างจากผ้าทอทั่วไป เป็น “งานศิลป์บนกี่ทอผ้า” ที่ต้องใช้ทั้งความชำนาญ ความอดทน และประสบการณ์ของช่างฝีมือในทุกขั้นตอน ช่างทอจะต้องมีความเข้าใจทั้งเรื่องเส้นไหม การจัดวางลาย

และจังหวะการยกตะกอ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของลวดลาย ในหนึ่งผืน อาจใช้เวลาหลายวัน หรือหลายสัปดาห์ ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของลาย สำหรับลวดลายของผ้ายกเมืองนคร แฝงไปด้วยความเชื่อและความหมาย

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

เช่น “ลายพิกุล” สื่อถึงความอุดมสมบูรณ์และความเจริญงอกงาม “ลายพุ่มข้าวบิณฑ์” เปรียบเสมือนความอุดมสมบูรณ์และความศักดิ์สิทธิ์ และ “ลายดอกซ้อน” ที่สะท้อนความประณีต ซับซ้อน

และความงดงามแบบไทย ในอดีต ผ้ายกเมืองนครถือเป็นผ้าชั้นสูงใช้ในราชสำนักหรือในโอกาสสำคัญ ด้วยความประณีตและขั้นตอนการผลิตที่ซับซ้อน ทำให้มีคุณค่าและสถานะทางสังคม แต่เมื่อเวลาผ่านไป

ภูมิปัญญานี้เริ่มเลือนหาย เนื่องจากขาดผู้สืบทอดและต้นทุนการผลิตที่สูง การฟื้นฟูผ่านโครงการศิลปาชีพ จึงเป็นจุดเป…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ ไทยโพสต์