ดุลยภาพ ดุลยพินิจ : ประเทศไทยเป็นรัฐล้มเหลวหรือไม่

ประเด็นสำคัญ

เพราะมีผู้ทุจริตจำนวนมากทั้งผู้ที่เข้าสอบแข่งขันและเจ้าหน้าที่ราชการที่สร้างระบบทุจริตรับสินบนแบบครบวงจรให้กับผู้ที่ต้องการจ่ายเงินเพื่อให้ได้ตำแหน่ง

เรื่องนี้ไม่น่าจะเพิ่งเกิดขึ้นเพียงแค่ปีนี้ ปัญหาไอ้โม่งกับกองทุนน้ำมัน และเรื่องอื่นๆ ที่ยังคาราคาซังอยู่ เช่น ปัญหาของผู้บริหารสูงของกรมตำรวจ คดีฮั้วตำแหน่ง ส.ว.

รายละเอียดเพิ่มเติม

ก็ไม่เป็นที่น่าแปลกใจว่าในช่วงไม่กี่อาทิตย์มานี้ เรามักจะได้ข่าวคะแนนนิยมของพรรคภูมิใจไทยและตัวนายกรัฐมนตรีอยู่ในช่วงขาลง

คำถามสำคัญก็คือว่าทำไมแทบทุกปัญหาจึงไม่มีบทสรุปว่าความจริงคืออะไร และถ้าผิดจริงมีการลงโทษให้เห็นเป็นประจักษ์ชัด นอกจากนี้ รัฐบาลดูเหมือนว่ายังไม่มีกลยุทธ์ที่จะมาแก้ไขปัญหาต่างๆ

ที่รุมเร้าทั้งในด้านเศรษฐกิจที่เติบโตต่ำ มีแต่โครงการที่จะกระตุ้นเศรษฐกิจแบบประชานิยม นวัตกรรมใหม่ที่น่าผิดหวังคือการตั้งกระทรวงใหม่คือกระทรวงการกีฬา

สถานการณ์ล่าสุด

การเปลี่ยนโครงสร้างพลังงานก็ดูเหมือนเป็นการไปซื้อแผงโซลาร์จากจีนมาเป็นส่วนใหญ่ ถึงกับมีสื่อบางรายตั้งคำถามว่าประเทศไทยถือว่าเป็นรัฐล้มเหลวแล้วใช่หรือไม่

หากดูตัวชี้วัดระดับสากลจะพบว่า เมื่อเปรียบเทียบกับนานาประเทศแล้ว ประเทศไทยนั้นยังไม่ถือว่าเป็นรัฐล้มเหลว ในด้านประสิทธิผลของรัฐเราอยู่ในเปอร์เซ็นไทล์ที่ 58.5

ของตัวชี้วัดประสิทธิผลของรัฐใน Worldwide Governance Indicators หมายความว่ารัฐและระบบราชการยังสามารถให้บริการสาธารณะได้อยู่ในระดับปานกลางค่อนข้างดี ตัวชี้วัดความเปราะบางของประเทศ

มุมมองและผลกระทบ

(Fragile States Index) ของไทยก็ลดลงเหมือนกันระหว่างช่วงปี 2566-2567 และอยู่ในระดับเปราะบางระดับกลาง แต่ปัญหาใหญ่ของไทยจะไปอยู่ที่ด้านหลักนิติธรรม (World Justice Project- Rule of

Law Index) เราอยู่ในอันดับที่ 77 จาก 143 ประเทศทั่วโลกในปี 2025 คืออยู่ในระดับกลางค่อนไปทางล่างที่มีความอ่อนแอด้านการจำกัดอำนาจรัฐและการบังคับใช้กฎหมาย

ส่วนในด้านการกำกับคอร์รัปชั่น (Transparency International Corruption Perception Index) อยู่ในลำดับที่ 116 จาก 180 ประเทศทั่วโลก (ปี 2568) และคะแนนของเรามีแนวโน้มต่ำลงไปเรื่อยๆ

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

และต่ำกว่าประเทศลาวแล้ว เรื่องนี้เป็นจุดอ่อนใหญ่ของไทยซึ่งจะทำให้เราไม่สามารถผ่านเกณฑ์การเข้าเป็นสมาชิกของ OECD

เรากลายเป็นรัฐที่สถาบันหลักไม่สามารถหรือสูญเสียความสามารถในการแก้ไขและปรับโครงสร้างตนเอง ในหน้าที่หลัก 3 ประการของรัฐ ได้แก่ การบังคับใช้กฎหมาย การแต่งตั้งบุคลากรด้วยระบบคุณธรรม

การทำให้ประชาชนเชื่อว่ากฎหมายใช้กับทุกคนเหมือนกัน ทั้ง 3 เรื่องนี้ หากรัฐบาลอ่อนแอก็เหมือนกับมนุษย์ที่ไม่มีภูมิต้านทาน โรคร้ายต่างๆ ก็ค่อยๆ รุมเร้าไปเรื่อยๆ

ความเจ็บป่วยก็เริ่มมากขึ้นจนหมดสภาพไปในที่สุด แม้ว่าประเทศไทยยังไม่จัดเข้าขั้นรัฐล้มเหลว แต่ก็แสดงอาการของความเป็นรัฐถดถอยในด้านความสามารถที่จะบริหารราชการแผ่นดิน

แม้ว่าจะไม่มีการล่มสลายแบบฉับพลันท…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ มติชน