นักวิชาการ ศธ. กังวล ให้อำนาจ โรงเรียน กำหนด ทรงผม เด็กนักเรียน โทษตัดผม กลับมาแน่

ประเด็นสำคัญ

กลับมาแน่หวั่นเสียงนร. ถูกมองข้าม เป็นเพียงภาพลวงตา ศธ. ต้องชัดเจน วางกลไกกำกับ-ติดตามรอบคอบ 19 สิงหาคม 2569 – นายสมพงษ์ จิตระดับ นักวิชาการด้านการศึกษา เปิดเผยว่า

กรณีให้อำนาจ สถานศึกษา และ คณะกรรมการสถานศึกษา เป็นผู้กำหนดระเบียบเกี่ยวกับทรงผมของนักเรียน โดยเน้นย้ำการรับฟังเสียงของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ ทั้งครู ผู้ปกครอง และนักเรียน

รายละเอียดเพิ่มเติม

เป็นสิ่งที่ดี แต่ในทางปฏิบัติต้องระมัดระวังอย่างรอบคอบ เพราะการกำหนดกฎระเบียบ ภายในสถานศึกษาควรเปิดโอกาสให้ผู้ที่เกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วม โดยเฉพาะนักเรียน

ซึ่งเป็นผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงจากระเบียบเรื่องทรงผม อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) จำเป็นต้องวางกลไกกำกับ และติดตามอย่างรอบคอบ เพราะโครงสร้างอำนาจภายในโรงเรียน

โดยเฉพาะในพื้นที่ต่างจังหวัด ยังคงมีวัฒนธรรมองค์กร และชุดความคิดแบบเดิม ที่มองว่า เด็กต้องเรียบร้อย ผมต้องสั้น ต้องอยู่ในกรอบ นายสมพงษ์ กล่าวต่อว่า สิ่งที่น่ากังวลคือ

สถานการณ์ล่าสุด

แม้จะมีการกำหนดให้รับฟังเสียงของนักเรียน แต่หากโครงสร้างอำนาจในการตัดสินใจยังอยู่ที่ผู้บริหาร ครู และคณะกรรมการสถานศึกษาเป็นหลัก การรับฟังความคิดเห็นของนักเรียน

อาจกลายเป็นเพียงภาพลวงตา เพราะสุดท้ายเสียงของนักเรียนอาจไม่ได้ถูกนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจจริง โดยมีข้อกังวลสำคัญ 3 ประการ ประการแรก คือ โครงสร้างความคิดของครู คณะกรรมการสถานศึกษา

และผู้บริหาร ที่เชื่อมโยงเรื่องความเรียบร้อยของนักเรียนเข้ากับการไว้ผมสั้นมา แม้ปัจจุบันสังคมจะเปลี่ยนไป และให้ความสำคัญกับสิทธิเด็ก และสิทธิในร่างกายมากขึ้น แต่ชุดความคิดเดิม

มุมมองและผลกระทบ

ยังคงมีอิทธิพลอยู่ในโรงเรียนหลายแห่ง หากไม่มีหลักเกณฑ์หรือกลไกค้ำประกันที่ชัดเจน เสียงของนักเรียนก็มีโอกาสถูกมองข้าม ประการที่สอง คือ ปัญหาการลงโทษด้วยการตัดผม

ซึ่งเป็นประเด็นที่สะท้อนระบบอำนาจนิยมในโรงเรียนอย่างชัดเจน จึงอยากตั้งคำถามไปยัง ศธ.ว่า หากโรงเรียนบางแห่ง ยังคงใช้วิธีการตัดผมนักเรียนเป็นการลงโทษ

หรือใช้มาตรการที่กระทบต่อสิทธิในร่างกายของนักเรียน ผู้บริหารและครูผู้ดำเนินการจะมีความผิดหรือไม่ และหากมีความผิด จะมีมาตรการ หรือบทลงโทษอย่างไร เพราะการตัดผม

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

โดยไม่ได้รับความยินยอมจากนักเรียน ไม่ควรถูกมองว่า เป็นเพียงเรื่องของระเบียบวินัย แต่ต้องพิจารณาถึงสิทธิเด็กด้วย และประการที่สาม คือ การขาดดุลอำนาจในการตัดสินใจภายในสถานศึกษา

ควรยกระดับบทบาทของสภานักเรียน ให้มีสิทธิและเสียงในการพิจารณากฎระเบียบของสถานศึกษา เพื่อให้เกิดการคานอำนาจระหว่าง ฝ่ายบริหาร และคณะกรรมการสถานศึกษา

ไม่ใช่ปล่อยให้การตัดสินใจขึ้นอยู่กับเสียงของผู้ใหญ่เพียงฝ่ายเดียว เพราะในโครงสร้างปัจจุบัน ฝ่ายบริหาร และคณะกรรมการสถานศึกษา มักมีอำนาจ และเสียงส่วนใหญ่

ทำให้นักเรียนอยู่ในสถานะที่เสีย…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ ข่าวสด