‘ความจริง’ ใน ‘ข่าวปลอม’

“ส.ส.ไม่สามารถเข้าไปทำงานได้” แต่กลับไม่มีสื่อหลักที่ไหนนำเสนอข่าวเลย ผู้คนชาวโซเชียลแชร์กันเยอะจนมีคนเริ่มเอ๊ะและมีการเช็กข่าวกัน จนได้ข้อสรุปว่าเป็นข่าวปลอมแน่นอน

รายละเอียดเพิ่มเติม

เพราะการชุมนุมประท้วงรัฐบาลที่พอจะใกล้เคียงก่อนหน้านี้ก็ยุติสลายวงกันไปนานแล้ว หรือคนที่ช่างสังเกตกว่านั้นก็บอกว่า มันปลอมตั้งแต่ไอ้ที่ว่า “ปิดทำเนียบรัฐบาล” แต่

“ส.ส.เข้าไปทำงานไม่ได้” แล้ว เพราะ ส.ส.เขาก็ทำงานที่สภา และสภากับทำเนียบรัฐบาลก็ตั้งอยู่คนละที่ คือทำเนียบรัฐบาลอยู่ถนนพิษณุโลก ส่วนรัฐสภานั้นอยู่เกียกกาย แม้ไม่ห่างกันมากนัก ราว 5

กิโลเมตร แต่ก็ไม่ได้ใกล้ถึงขนาดปิดที่หนึ่งจะสะเทือนถึงอีกที่หนึ่งได้ ไม่นับว่าช่วงนี้ก็ไม่อยู่ในสมัยประชุมสภาด้วย ทีนี้พอรู้ชัดเจนว่าเป็นข่าวปลอมแล้ว

สถานการณ์ล่าสุด

ก็เลยต้องตั้งข้อสงสัยต่อไปว่าใครเป็นคนสร้างข่าวปลอมนี้ขึ้นมา เป็นปฏิบัติการทางจิตวิทยาของฝ่ายไหน เพื่ออะไร เกี่ยวข้องกับการที่ฝ่ายค้านเตรียมเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจหรือไม่

นอกจากนี้ก็มีคนชี้ว่าเพจข่าวและบุคคลที่แชร์ข่าวปลอมนี้มีลักษณะสำนวนและการสะกดผิดเหมือนกันเข้าไปอีก (คำว่า “นายก(รัฐมนตรี)” เป็น “นายยก”)

ดังนั้นยิ่งน่าสงสัยว่าเรื่องนี้มีการทำงานเป็นขบวนการเพื่อหวังผลในลักษณะของปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารเชิงจิตวิทยา หรือ IO หรือไม่

มุมมองและผลกระทบ

แต่เมื่อผมเข้าไปสำรวจแห่งต้นตอข่าวปลอมที่มีทั้งเพจที่ตั้งชื่อคล้ายสำนักข่าวที่มีจริง บางอันก็ขโมยชื่อของสำนักข่าวจริงมาใช้แบบดื้อๆ หรือเพจส่วนบุคคลที่ตั้งเป็นชื่อคนธรรมดาบ้าง

ก็ได้ข้อสรุปส่วนตัวว่า มันอาจจะไม่ได้มีอะไรซับซ้อนก็ได้ และถึงอาจเป็นไปได้ว่าทั้งหมดอาจจะทำกันเป็นทีมงานหรือแม้แต่ทำคนเดียวก็ได้ แต่ก็ไม่ใช่ “ขบวนการทางการเมือง” อะไรขนาดนั้น

เพราะเพจต่างๆ ที่ลงข่าวปลอมเรื่องการชุมนุมประท้วงที่ว่านี้ แม้ใช้ชื่อและรูปแบบโปรไฟล์แตกต่างกันออกไป แต่รูปแบบของทุกเพจรวมถึงสไตล์ภาพและเนื้อหานั้นเหมือนกันทั้งหมด

ข้อมูลจากแหล่งข่าว

คือเป็นเพจข่าวแบบจับฉ่าย ซึ่งจะใช้วิธีการดึงเอาข่าวจากสื่อต่างๆ ทั้งลอกมาดื้อๆ หรือให้ AI สรุปให้ใหม่ ผสมกับภาพที่เซฟของเขามาใช้แล้วตัดที่มาออกโพสต์ใหม่แบบดื้อๆ

หรือภาพประกอบที่สร้างใหม่ด้วย AI โดยทั้งหมดไม่มีการอ้างอิงที่มา ข่าวที่ได้เห็นมีตั้งแต่ คำทำนายของพระรูปหนึ่งที่ว่า ฝนจะตก 7 วัน 7 คืนจนกรุงเทพฯจมน้ำหายไป

ข่าวดราม่าวัดป่าที่ขอนแก่น ข่าวดาราทำธุรกิจเจ๊ง ฯลฯ ซึ่งบางข่าวเป็นข่าวเก่ามายำเขียนใหม่ บางอันเป็นเหมือนข้อเขียนบทวิเคราะห์จาก AI รวมถึงภาพประกอบจาก AI

ทั้งหมดจะเป็นข่าวหรือเนื้อหาที่คนอ่านแล้วจะต้องเกิดอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่ว่าจะสะเทือนใจ โกรธเคือง หรืออบอุ่นปลาบปลื้มใจ…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ มติชน