หมอแจง ความเหมือน แต่แตกต่าง ระหว่าง ขี้ลืม ภาวะสมองเสื่อม และ โรคอัลไซเมอร์

ถึงจะลืมกระเป๋าสตางค์ แต่ก็ยังมีโทรศัพท์ครับ สมัยนี้เขาสแกนจ่ายกันหมดแล้ว เด็ก ๆ เลยเถียงไม่ออกสักคน (หัวเราะ) เรื่องนี้ทำให้หมอนึกขึ้นได้ว่า หลายคนมักเข้าใจว่า “ขี้ลืม” ก็คือ “อัลไซเมอร์” แต่ความจริงแล้ว ขี้ลืม ภาวะสมองเสื่อม และโรคอัลไซเมอร์ แม้จะเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกันครับ เมื่ออายุมากขึ้น หลายคนเริ่มรู้สึกว่าความจำไม่ดีเหมือนเดิม จนอดคิดไม่ได้ว่า “เราจะเป็นอัลไซเมอร์หรือเปล่า” แต่ความจริงแล้ว การหลงลืมไม่ได้หมายความว่าจะเป็นโรคอัลไซเมอร์เสมอไป หากเข้าใจความแตกต่างของแต่ละภาวะ ก็จะช่วยให้เราสังเกตอาการของตนเองและคนใกล้ตัวได้ถูกต้องมากขึ้น ขี้ลืมธรรมดา คืออะไร ขี้ลืมตามวัยเป็นเรื่องที่พบได้ตามธรรมชาติ เมื่ออายุมากขึ้น สมองจะใช้เวลาในการประมวลผลและดึงข้อมูลจากความจำมากขึ้น จึงอาจลืมว่ากุญแจวางไว้ที่ไหน ลืมชื่อคนที่เพิ่งเจอ หรือลืมว่าจะเดินไปหยิบอะไร แต่เมื่อมีคนเตือน หรือใช้เวลาทบทวนสักพัก ก็มักจะนึกออก ผู้ที่ขี้ลืมตามวัยยังสามารถทำงาน ดูแลตัวเอง และใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ ไม่สับสนเรื่องเวลาและสถานที่ เปรียบเสมือนหนังสือที่วางผิดชั้น เมื่อค่อย ๆ หา ก็ยังหาเจอ ในบางคนอาจมีภาวะที่เรียกว่า ภาวะบกพร่องทางการรู้คิดเล็กน้อย (Mild Cognitive Impairment หรือ MCI) ซึ่งเป็นช่วงกึ่งกลางระหว่างการขี้ลืมตามวัยกับภาวะสมองเสื่อม ผู้ที่อยู่ในระยะนี้ยังใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ แต่ความจำหรือการคิดเริ่มแย่กว่าคนวัยเดียวกัน จึงควรได้รับการติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ แล้วภาวะสมองเสื่อม คืออะไร ภาวะสมองเสื่อมไม่ใช่โรคชนิดเดียว แต่เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากการทำงานของสมองเสื่อมลงจนส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน นอกจากความจำที่แย่ลงแล้ว ยังอาจมีปัญหาเรื่องการคิด การตัดสินใจ การใช้ภาษา การวางแผน หรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป สาเหตุของภาวะสมองเสื่อมมีหลายอย่าง เช่น โรคอัลไซเมอร์ โรคหลอดเลือดสมอง รวมถึงโรคหรือภาวะบางชนิดที่สามารถรักษาได้ เช่น การขาดวิตามินบี 12 โรคต่อมไทรอยด์ ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด หรือภาวะซึมเศร้า ดังนั้น เมื่อมีอาการความจำแย่ลง จึงไม่ควรรีบด่วนสรุปว่าเป็นอัลไซเมอร์ แต่ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง แล้วอัลไซเมอร์ คืออะไร โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะสมองเสื่อม เกิดจากการสะสมของโปรตีนผิดปกติในสมอง ทำให้เซลล์ประสาทค่อย ๆ เสื่อมและตายลง ส่งผลให้ความจำและการทำงานของสมองลดลงอ…

อ่านรายละเอียดต้นทางได้ที่ มติชน