เก็บภาษีสุขภาพ คุมเข้ม "หวาน-เค็ม-เมา-ควัน" เพิ่มรายได้-ลดป่วย NCDs

บนเวที Tax Price Matters มีการตั้งโจทย์ให้เรื่องการจัดเก็บภาษีของภาครัฐ ในสินค้าที่มีผลต่อสุขภาพ โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อ (NCDs) ซึ่งคาดการณ์ว่าจะเป็นภาระต่อระบบสาธารณสุขไทยในระยะยาว แม้ที่ผ่านมาประเทศไทยจะมีการจัดเก็บภาษีเหล้าถึงปีละ 150,000 ล้านบาท และบุหรี่ได้ 47,489 ล้านบาท แต่จำนวนผู้บริโภคกลับไม่ได้ลดลงจริง ทว่ากลับหันไปพึ่งพาสินค้านอกระบบเพิ่มขึ้น รศ.ดร.ศรัณย์ ศานติศาสน์ คณะพัฒนาการเศรษฐกิจ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ให้ข้อมูลสถานการณ์การสูบบุหรี่ในไทยว่า นำมาซึ่งโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น หัวใจ, มะเร็ง, หลอดเลือดสมอง, เบาหวาน สร้างผลเสียต่อเศรษฐกิจมหาศาลในแต่ละปี ข้อมูลด้านสุขภาพ ปี ค.ศ.2021 พบว่า 9.9 ล้านคน หรือคิดเป็น 17.4% ของประชากร 15 ปีขึ้นไป คือจำนวนผู้สูบบุหรี่ที่เสี่ยงต่อโรค NCDs ขณะเดียวกันภาษียาสูบที่เราเก็บได้ ก็สร้างรายได้มหาศาลให้กับภาครัฐ เฉพาะในปี ค.ศ.2021 รายรับจากภาษีสรรพสามิตยาสูบ อยู่ที่ 64,200 ล้านบาท จากการทำแบบจำลองนโยบาย (Policy Scenarios) พบว่า การขึ้นภาษีตามปริมาณเป็น 35 บาท/ซอง เป็นแนวทางแบบ Win-Win ที่ช่วยให้คนเลิกสูบบุหรี่เพิ่มขึ้นถึง 2 เท่า (238,224 คน) ลดการเสียชีวิตได้ 59,056 คน และเพิ่มรายได้จากภาษีบุหรี่แก่รัฐอีก 25.46% รศ.ดร.ศรัณย์ กล่าวอีกว่า การขึ้นภาษีบุหรี่ส่งผลให้ผู้สูบเยาวชนลดลงถึง 24.44% และผู้สูบวัยผู้ใหญ่ลดลงเหลือราว 9.5 ล้านคน ช่วยรักษาชีวิตคนไทยจากโรคที่ป้องกันได้กว่า 59,056 คน แม้ปริมาณบุหรี่เถื่อนจะยังคงสูงและไม่ลดลงมากนัก แต่ภาครัฐควรใช้มาตรการปราบปรามเข้มงวดควบคู่กันไป แทนการระงับขึ้นภาษี “แอลกอฮอล์” สาเหตุ ทำคนไทย 1 ใน 25 เสียชีวิต ศ.ดร.พลเทพ วิจิตรคุณากร ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยปัญหาสุรา กล่าวถึงความชุกของนักดื่มไทยว่า อยู่ในอัตราที่สูง 35.2% สถิติปี พ.ศ.2569 ที่จะออกมาตัวเลขอาจจะเท่าเดิมหรือลดลงนิดหน่อย และหากเทียบกับประเทศในกลุ่มอาเซียน ไทยอยู่อันดับ 3 รองจากเวียดนามและลาว ข้อมูลปัจจุบัน 1 ใน 25 ของคนไทยที่เสียชีวิต มีสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ หมายความว่า ปีสุขภาวะที่สูญเสียไป 1 ใน 15 ปีสุขภาวะที่สูญเสียไปเชื่อมโยงกับแอลกอฮอล์ ศ.ดร.พลเทพ ระบุว่า ปัจจุบันไทยใช้เพียงนโยบายภาษี แต่ยังไม่มีนโยบายราคา ซึ่งมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน การเพิ่มภาษีอาจไม่ช่วยลดการบริโภค หากภาคเอกชนยอมแบกรับต้นทุนโดยไม่ขึ้นราคา ในขณะที่นโยบายราคาจะส่งผลถึงผู้ซื้อโดยตรง ดังนั้น มาตรการภาษีเพียงอย่างเดียวจึงอาจยังไม่ตอบโจทย์ทั้งหมด ฉ่ำ !!

ผู้มีรายได้ 3 หมื่นบาท พฤติกรรมติดหวาน ด้าน รศ.ดร.สิรินทร์ยา พูลเกิด สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวถึงราคาเครื่องดื่มหวานกับพฤติกรรมการบริโภคของคนไทย ว่า ราคาเป็นจิ๊กซอว์สำคัญในการเลือกซื้ออาหาร ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงเรื่องราคา จะส่งผลต่อพฤติกรรมการซื้อและการบริโภค ศ.ดร.สิรินทร์ยา ระบุว่า กลุ่มผู้มีรายได้ 30,000 บาทขึ้นไปมีอัตราการดื่มสูงสุดเนื่องจากมีกำลังซื้อ การค…